Moestuinbedden indelen

De maat van je bed bepaalt wat je kunt doen zonder erop te gaan staan. Een bed dat je van twee kanten kunt bereiken, houdt de grond los waar je gewassen groeien: je loopt nooit op de plek waar hun wortels zitten.

De volgorde waarin je een tuin indeelt is altijd dezelfde. Eerst de breedte van de bedden, dan de paden ertussen, dan de diepte van de teelaarde, en pas daarna de plantafstand per gewas.

Hoe breed maak je een bed

De breedte volgt uit je armen, niet uit de oppervlakte van je tuin. Een bed van 90 tot 120 centimeter breed is de gangbare maat: je reikt van beide kanten tot het midden en je stapt nooit op het bed.

Is de ruimte krap, dan is 60 tot 90 centimeter goed werkbaar. Smaller kan ook, maar dan houd je weinig rijen over. Breder dan 120 centimeter werkt alleen als je er van één kant bij kunt, met een pad aan de andere zijde; zo’n bed vraagt om een eigen werkzone ernaast.

Langs een schutting of een heg houd je het smaller. Daar kun je maar van één kant komen, en wat je niet kunt bereiken, bewerk je ook niet.

Houd ook de lengte in de gaten. Bedden van twee tot vier meter zijn overzichtelijk en in één keer te verwerken. Wordt een bed langer, plan dan een tussenpad of een werkzone.

Paden

Een pad is geen restruimte. Het bepaalt of je comfortabel werkt en of je de grond van je bedden heel laat.

Een pad van minimaal 60 centimeter is genoeg om te lopen en te knielen. Wil je met een kruiwagen of een kar langs, houd dan 80 tot 100 centimeter aan. Bij kruisingen en laadplaatsen, waar je moet keren of laden, is 120 tot 150 centimeter prettig.

Wil je besparen op materiaal, dan werken stapstenen met 40 tot 60 centimeter tussenruimte ook. Je houdt het loopcomfort zonder een volledig pad aan te leggen.

Zet de paden één keer vast en houd ze daarna vast. Vaste paden betekenen dat je nooit over je bedden loopt en dat je niet elk jaar opnieuw hoeft te bedenken waar je loopt.

De diepte van de teelaarde

Voor de meeste groenten is 25 tot 35 centimeter vruchtbare teelaarde voldoende. Gewassen die diep wortelen, zoals wortelsla en pastinaak, vragen 40 centimeter of meer.

Werk je met verhoogde bakken, dan kun je kiezen voor een hoogte van 40 tot 60 centimeter. Dat maakt drainage en bodemstructuur makkelijker te beheren.

De hoogte hangt samen met wat je erin zet. Een bak van 20 tot 30 centimeter is genoeg voor bladgewassen als sla en spinazie en voor ondiepe wortels zoals radijs. Voor tomaten, paprika’s en aubergine is 30 tot 45 centimeter beter; vanaf 45 centimeter werk je ook zonder te buigen.

Vul een bak met een mengsel van voedzame teelaarde en goed verteerde compost, met een aandeel van 30 tot 50 procent compost. Laat daarna minimaal 20 tot 30 centimeter nuttige teelaarde over, en liever 30 centimeter of meer waar dikke wortels moeten groeien.

Plantafstand per gewas

De plantafstand is de maat die je het vaakst nodig hebt, en hij verschilt per gewas. De vuistregel: hoe groter wat je oogst, hoe meer ruimte de plant vraagt.

Kleine kruiden en radijs kunnen dicht bij elkaar, op 10 tot 20 centimeter. Bladgewassen als sla en spinazie vragen gemiddeld 20 tot 30 centimeter. Tomaten en paprika’s vragen meer: 30 tot 50 centimeter per plant.

Voor de wortelgewassen houd je de rijen 20 tot 30 centimeter uit elkaar en zaai je dicht in de rij; later dun je uit. Zo houd je ruimte om te schoffelen zonder de wortels te raken.

Meet het niet elke keer opnieuw op. Verdeel een bed in vierkante vakken van een meter en teken op papier welke gewassen waar staan. Binnen zo’n vak kun je met een fijn raster werken voor de dichte teelten en één plant per vak voor de grote.

Een bed klaarmaken

Begin met de grond losmaken en er een laag compost doorwerken. Leg daarna de paden aan en zet ze vast; een pad dat je later nog verschuift, is een pad dat je bed inloopt.

Werk niet met verse mest, en spit niet dieper dan nodig. De teellaag die je opbouwt, wil je houden waar hij zit.

Zet een bed niet vol met één gewas. Een gemengde bezetting laat ziektes doodlopen waar een monocultuur ze juist de ruimte geeft.

Teken de indeling voordat je zaait. Wie in februari weet welk vak wat wordt, hoeft in juli niets meer te bedenken.